Skip to content

Gerddi

Gerddi Portmeirion

Yn gynnar yn Oes Fictoria y caGerddi image 1ewyd y tir yma gyntaf - y tirwedd agored fel yr oedd yr adeg honno - a phlannu coed yma, a hynny'n bennaf gan Henry Seymour Westmacott tua diwedd y 1850au. Ceir y detholiad arferol o goed conwydd enghreifftiol oes Fictoria, gydag ychydig o ffynidwydd Douglas mawr, Coed Cochion, ambell Secwoia, Ffynidwydd Llwydlas a Himalaia, a math arbennig o Binwydd Gwyllt (hollol wahanol i'r rhai a blannwyd yn ddiweddarach). Coed Pinwydd Culddail cadarn, praff ond yn heneiddio, sy'n teyrnasu ar yr arfordir, ac mae Pinwydden Wyllt allweddol (gweddill grŵp) yn y Pentref. Ymhlith y coed Fictoraidd nodedig eraill yn y Pentref mae - Coeden Diwlip, Masarnen Fraith anferthol, Leimwydden Arian Wylofus, sy'n perarogli'r Pentref ym mis Awst, a choed Ffawydd a Llawryf mawr.  

                                                                                                      Llwybr i'r traeth

 

 Gerddi image 2

Ger yr arfordir, o amgylch y Gwesty, ceir coed Derw Bytholwyrdd mawr, gyda sampl dda o goed sy'n dangos yr hoffter Fictoraidd o blanhigion bytholwyrdd, sy'n cynnwys Llawr-sirian a Llawr-sirian Portiwgal, Mefusbren, Rhododendron ponticum, Ywen, Llawryfen a Chorswigen y Gaeaf. Ymhellach yn y coed ceir enghraifft fawr iawn o Griselinia littoralis (a elwir yn 'Goeden Ddawnsio') a grŵp allanol o Binwydd Chile, sy'n nychu erbyn hyn. Mae'r hen Balmwydd Chusan, Trachycarpus fortunei, hefyd yn dyddio'n ôl i'r cyfnod hwn.
                                

                                                                     Hen binwydden yn y Gwyllt                      

Yr Oes Edwardaidd

Yn yr oes Edwardaidd, dan Caton Haigh, dechreuwyd ar gyfnod helaeth o blannu pellach, gan gymryd darn ychwanegol o dir ar y gogledd a'r gorllewin, a ddatblygwyd fel coetir arddangos - 'Y Gwyllt'. Yma y crynhowyd y prif blanigfeydd Rhododendron, Asalea a Chamelia, gydag amrywiaeth hGerddi image 3elaethach o goed dethol. Mae'r rhain yn cynnwys - Magnolia campbellii fawr sydd bellach yn ddigon o ryfeddod bob yn ail Basg gyda'i blodau pinc enfawr, sawl Coeden Gwallt y Forwyn dda (Ginkgo biloba), gyda'i lliwiau melynwyrdd llachar yn wych yn yr hydref; Rhisgl y Gaeaf (Drimys winteri); y Plagianthus betulinis brin; a'r bythwyrdd, helygaidd Maytenus boaria - y fwyaf ym Mhrydain yn ôl pob tebyg.  Rhain i gyd, a llawer mwy. Ar yr un pryd fe blannodd resi cysgodi, a datblygodd adeiladwaith y coetir fel yr oedd tan ddiwedd y 1970au. Dal ati wnaeth ei arddwr Alfred Blount - oedd yn gyfrifol am lawer o'r plannu - ar ôl i'r Gwyllt gael ei werthu yn 1940, ac ymlaen i'r 1950au, gan sicrhau dilyniant.

Gerddi image 4O dan Clough Williams-Ellis (a brynodd y Pentref a'r Coed Fictoraidd yn 1926, ond nid y Gwyllt gan Haigh tan 1940) canolbwyntid yn bennaf ar y Pentref, gan blannu'n arbennig goed i'w tocio (yn enwedig coed Yw Gwyddelig) a Choed Bresych (Cordyline australis), er mwyn creu effaith egsotig. Yn y Coed, gwnaed newidiadau adeiladol sylweddol, gan blannu coedlannau, creu dau lyn, a thrwy blannu'r gwrych mynediad ffurfiol (gyda golygfannau) yn rhan gynta'r Coed. Roedd y pwyslais ar strwythur yn hytrach na chynnwys manwl. Cafodd y llwybrau eu cynnal, ond caniatawyd i'r tyfiant trwchus rhyngddynt ddatblygu'n ddilyffethair i bob pwrpas, gan glirio ac ailblannu dim ond yn ddamweiniol a di-system.

Datblygiadau Diweddar

Er 1980 cychwynnwyd ar raglen adnewyddu fawr, gydGerddi image 5a llawer o glirio, ailwampio, ailadeiladu (yn enwedig y llynnoedd, a gafodd eu palu o'r newydd a'u hailffurfio) ac ailblannu helaeth drwy'r Coed. Nod y newidiadau hyn yw darparu amrywiaeth o blanhigion ac effeithiau mewn cefndir sy'n ymddangos yn naturiolaidd, gan gadw llawer o'r tyfiant naturiol ac anelu at symud tuag at gymuned blanhigion sydd i raddau helaeth yn hunan-gynhaliol. Mae'r un agwedd ar waith erbyn hyn ar gyrion y Pentref.

Cofrestru a’n cylchlythyr

I gael gwybod am y newyddion a cynnigion diweddaraf yn Mhortmeirion yna ymunwch a'n cylchlythyr

Diolch yn Fawr

Mi rydych wedi llwyddo i gofrestru a Cylchlythyr Portmeirion